Gazete Tirebolu
ANASAYFA HABER ARA RÖPORTAJ VİDEOLAR GALERİ ANKETLER SİTENE EKLE İLETİŞİM

HABER ARA


Gelişmiş Arama

SOYAĞACI ÇALIŞMALARINA KAYNAK

Ayhan YÜKSEL

18 Mart 2013, 02:35

Ayhan YÜKSEL

Soyağacı Çalışmalarına Kaynak:

TRABZON, OF, AKÇAABAD-VAKFIKEBİR, SÜRMENE VE

TİREBOLU NÜFUS DEFTERLERİ

Şecere çalışmalarına kılavuzluk edecek olan ilk nüfus sayımının günümüz Türkçesine çevrilerek yayınlanması bu alanda büyük bir boşluğu dolduracaktır. Bu nüfus kayıtlarında bugün de varlığını sürdüren ailelerin birkaç nesil öncesine kadar uzanan köklerine dair bilgiler bulunmaktadır. Nüfus defterleri, ailelerin soyağaçlarını ortaya çıkardığı gibi idarî ve sosyal açıdan hane reisleri, çocukları, askerlik durumu, ailelerin nereden geldikleri-nereye gittikleri, akrabaları, yaşlıları, ailenin sosyal statüsü, muhtarlar, imamlar, özürlüler, halkın kullandığı yerel isimler, fizikisel özellikler gibi bölge tarihi ve insanı için önemli ayrıntıları sergilemektedir. Bununla geçmişle günümüz arasındaki kopukluk giderilmiş olmaktadır.

Osmanlı nüfus yapısıyla ilgili verileri yansıtan en erken tarihli birinci elden kaynaklar, 15-16. yüzyıllara ait vergi tespit amaçlı yapılmış sayımların sonuçlarını gösteren tahrir defterleridir. Hane esasına göre evli ve bekâr erkeklerin kaydedildiği defterlerden 16. yüzyılda yerleşim yerlerinin nüfusunun seyrini takip etmek mümkündür. 18. yüzyılın sonlarından itibaren değişmek zorunda kalan Osmanlı sistemi vergi, askerlik ve yönetim düzeni için birtakım verilere ihtiyaç duydu ve sayımlar zorunluluk olarak belirti. Bilhassa 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla askeri sistem için ihtiyaç duyulan insan kaynağını ve toplumun ekonomik düzeyini belirlemek amacıyla ilk defa 1246 (1830) yılı sonlarında bir sayım yapıldı. 1831 sayım defteri, çeşitli etnik ve dini topluluklar hakkında sayısal bilgi vermenin yanı sıra Osmanlı nüfusunun 19. yüzyıl başındaki toplumsal, ekonomik ve kültürel özelliklerine ilişkin de bir görüş ortaya çıkardı. 1830/31 genel nüfus tahririnden sonra nüfus yoklamaları yapılmıştır. Bunun için de Osmanlı Devleti7nde maliye, nüfus ve istatistik ilerine bakmak üzere Cerîde Nezâreti kurulmuştur.

Osmanlı Arşivleri’nde sadece ilk yapılan nüfus sayımlarının kayıtları mevcut olup, bunlardan tasnifi yapılanlar araştırmaya açılmıştır.

Tasnifi yapılan ve araştırmacıların istifadesine sunulan Trabzon eyaleti defterleri bugünkü Trabzon, Gümüşhane, Giresun, Ordu, Rize illeri ve kazalarını kapsamaktadır. İlk olarak Zehra Topal tarafından hazırlanan 16,5x23,5 cm ebadında, 400 sayfa 1840 Tarihli Akçaabat Nüfus Kayıtları (Akçaabat 2010) Akçaabat Belediyesi Kültür Yayınları arasında çıkmıştır.

Zehra Topal’ın bu kitabından sonra ikinci olarak Süleyman Bilgin-Ali Mesut Birinci- Mustafa Çakıcı-Sezgin Demircioğlu’nun hazırladığı Trabzon Nüfus Kütüğü (1834) yayınlanmıştır (İstanbul 2010). Trabzon Valisi Nuri Okutan’ın destek ve himayeleriyle yayınlanan kitap 24,5x40,5 cm ebadında, 387 sayfadır.

Bu çalışmayı Of Nüfus Defteri (1834) takip etmiştir (İstanbul 2011). Of Nüfus Defteri, yine tanıdık iki ismin imzasını taşıyor: Sezgin Demircioğlu-Süleyman Bilgin. 24,5x34,5 cm ebadında olan kitap 580 sayfa. Kitaba katkı dönemin Toplu Konut İdaresi Başkanı Erdoğan Bayraktar tarafından sağlanmış.

Nüfusla ilgili bir diğer yayın ise Akçaabad-Vakfıkebir Nüfus Kütüğü (1835-1845)’dür. Vakfıkebir Kültür ve Yardımlaşma Derneği (İstanbul 2012) yayını, 21x29,5 cm ebadında, 791 sayfa olan kitabı Ali Mesut Birinci-Mustafa Çakıcı-Zehra Topal hazırlamış. Eserin basımını Beylikdüzü Belediye Başkanı Yusuf Uzun temin etmiş. Defter bugün Trabzon merkezine bağlı 17 köy ile Akçaabat, Vakfıkebir, Düzköy, Çarşıbaşı, Beşikdüzü ve Şalpazarı ilçelerini kapsamaktadır.

Yrd. Doç. Dr. Dündar Alikılıç-Emrullah Alemdar-Salih Sancak ise memleketleri olan Sürmene Nüfus Defteri’ni hazırlamıştır. Alioğlu Yayınevi (İstanbul 2013) tarafından yayınlanan kitap 21x31 cm ebadında, 582 sayfa. Kitabın özelliği, orijinal ve transkript metnin birlikte verilmesidir. Bununla da okuyanların yeniden değerlendirmesi amaçlanmıştır. Sürmene Nüfus Defteri, bugünkü Sürmene, Araklı, Köprübaşı ilçelerini içermektedir.

Son olarak sözünü edeceğimiz çalışma Tirebolu Kazası Nüfus Defteri (1835-1847)’dir. Bu satırların yazarı tarafından hazırlanan kitap 27,5x40,5 cm ebadında, 832 sayfa. Arı Sanat tarafından yayınlanan (İstanbul 2013) kitap, Tirebolu’nun yanında bugün birer ilçe statüsünde olan Espiye, Yağlıdere ve Güce ilçeleri nüfus bilgilerini de vermektedir.

Bu tür kitaplar yayınevleri için cazip yayınlar değildir. Bunlar alıcı kitlesi sınırlı olan müracaat ve maliyetli kitaplardır. Bu nedenle nüfus defterleri mahalli idarelerin desteğiyle yayınlanmalıdır. Dolayısıyla yerel yönetimler faydası olmayan geçici eğlenceliklerden ziyade kalıcı olan kültürel değerlere yönelmelidirler. Globalleşen dünyada yerel zenginlikler ancak kültürel eserlerin varlığıyla daha da zenginleşir.

Peyderpey yayınlanan nüfus defterleri ile kişiler, köklerinin derinliklerine inebileceklerdir…









Bu haber 1557 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit
TİREBOLUNUN TARİHİ ŞAHSİYETLERİNİN BURNUNUN DİBİNE B.K ÇUKURU YAPMAK26 Mayıs 2014

ANKET

BURHAN TAKIR'IN ÇALIŞMALARINI NASIL BULUYORSUNUZ?




Tüm Anketler

HAVA DURUMU

Detaylı bilgi için resmin üzerine tıklayın.

Anasayfa
   


RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Altyapı: MyDesign Haber Sistemi